اهمیت آزمایش خاک
آزمایش خاک در کشاورزی، نقش کلیدی در تشخیص مشکلات خاک و بهبود کیفیت زمین دارد. نمونهبرداری صحیح، پایهی یک آنالیز دقیق است؛ نمونهای که نماینده واقعی شرایط مزرعه یا باغ باشد، کمک میکند توصیههای کارشناسی دقیقتری دریافت کنید و تصمیمگیری درباره کوددهی و اصلاح خاک بهینه شود.
زمان مناسب نمونهبرداری
- باغها: پاییز یا بهار بهترین زمان برای نمونهبرداری هستند. قبل از احداث باغ نیز نمونهگیری ضروری است.
- مزارع زراعی: بین دو فصل رشد، یعنی پس از برداشت محصول و قبل از شروع فصل رشد جدید، بهترین زمان نمونهبرداری است
- وسایل موردنیاز نمونهبرداری خاک
- مته حفاری
- بیل
- بیلچه
- برچسب
- پاکت نمونه برداری
الگوی حرکت در زمین برای نمونهبرداری
- ابتدا یکنواختی شرایط زمین را بررسی کنید (شیب، بافت، رنگ خاک و روش مدیریت).
- زمینهای یکنواخت را یک قطعه در نظر بگیرید و نمونهبرداری را در فواصل مشخص انجام دهید.
- اگر زمین یکنواخت نیست، قطعات مشابه را جدا کرده و در هر قطعه مطابق الگوی مشخص حرکت کنید.
مراحل نمونهبرداری خاک
- تعیین مکان نمونهبرداری:
مطابق الگوی حرکت در زمین، ایستگاه نمونهبرداری را انتخاب کنید. در باغها، در سایه درخت و منطقه مرطوب نمونهبرداری کنید. - کنار زدن خاک رویی:
خاک سطحی و بقایای گیاهی را بردارید تا نمونه نماینده خاک اصلی باشد. - ایجاد گودال:
با بیل، گودالی به شکل V در عمق مشخص ایجاد کنید و خاک داخل آن را خارج نمایید. - برداشت نمونه:
از کنار و ته گودال خاک را برداشت کرده و در کیسه یا پاکت تمیز بریزید.- عمق ۰ تا ۳۰ سانتیمتر: نمونه اصلی
- در صورت نیاز عمقهای بیشتر: به همان محل بازگردید و نمونهبرداری کنید.
- ثبت اطلاعات نمونه:
دو برگه مشخصات آماده کنید:- یکی داخل نمونه
- دیگری روی کیسه نمونه بچسبانید
اطلاعات شامل تاریخ، عمق، منطقه و کد نمونه است.
عمق نمونهبرداری
عمق نمونهبرداری بر اساس عمق نفوذ ریشه تعیین میشود:
برای ارزیابی تغذیه گیاه، معمولاً از عمق 0 تا 20 یا 30 سانتیمتر نمونه برداشته میشود. در صورت نیاز به بررسی لایه های عمیق تر، میتوان نمونه ها را در دو یا چند عمق جداگانه (مثلاً 0–20 و 20-40 سانتیمتر) برداشت کرد
نمونههای برداشتشده از عمقهای مختلف را مخلوط نکنید و هر کدام را جداگانه ارسال کنید.
نکته: برگهها را داخل کیسه فریزر قرار دهید تا رطوبت خاک باعث پخش شدن نوشتهها نشود.
ارسال نمونه به آزمایشگاه
- نمونهها را در سریعترین زمان ممکن به آزمایشگاه ارسال کنید.
- اگر ارسال بیش از ۴۸ ساعت طول میکشد، نمونه را هواخشک کنید و کلوخهها را نرم کنید.
- حتی بعد از خشک شدن، برچسبها و اطلاعات نمونه را روی کیسه نگه دارید.
نکات مهم نمونهبرداری
- از حاشیه زمین، کنار جادهها، مکانهای نگهداری کود و زیر تجهیزات آبیاری نمونه نگیرید.
- از ابزار زنگزده یا آلوده استفاده نکنید.
- کیسههای آلوده برای نگهداری نمونه مناسب نیستند.
- نمونهها را با رعایت اصول و در رطوبت مناسب برداشت کنید.
- در باغات، نمونهها را از مناطقی بردارید که درخت وجود دارد و از محلهای بدون درخت اجتناب کنید.
- برای تحلیل نیترات خاک، نمونهبرداری در فصل بهار یا اوایل تابستان توصیه میشود.
